Consuminderen voor een meer cruelty free leven (+ tips)

consuminderen

Ben je veganist om ethische redenen? Dan heb je je waarschijnlijk ooit voorgenomen om zoveel mogelijk ‘cruelty free’ te leven. En dan weet je waarschijnlijk ook hoe lastig dat is, want helaas kleeft aan heel veel voedsel en spullen die je koopt wel een vorm van leed. Denk aan de moderne slavernij in de productie van cacao, of aan Mexicaanse boeren die uitgebuit worden voor onze avocado’s. Dit soort onderdrukking los je natuurlijk niet zomaar even op (ook niet door vegan te zijn), maar in het dagelijks leven kun je wel proberen om je er aan te onttrekken door te consuminderen, oftewel minder te kopen. Want hoe meer mensen geen geld uitgeven aan misstanden, hoe minder geld er in het laatje komt bij uitbuitende bedrijven en industrieën. In dit blog lees je meer over mijn overwegingen om te consuminderen en geef ik wat tips waarmee je zelf aan de slag kunt om minder te consumeren.

Disclaimer: ethiek in een kapitalistische wereld           

Allereerst een disclaimer: ik ben van mening dat het in onze wereld onmogelijk is om volledig ‘cruelty free’ te leven. Het kapitalistische systeem waarin we leven is namelijk gestoeld op uitbuiting van dieren (menselijk en niet-menselijk) en de planeet, allemaal in de naam van winst maken. Het heeft de omstandigheden gecreëerd waarin kwetsbare groepen (migranten, mensen van kleur, niet-menselijke dieren, enzovoorts) gemakkelijk geëxploiteerd kunnen worden, puur om de consumptiedrang van degenen met economische macht te stillen. Denk bijvoorbeeld aan sweatshops in Azië en Latijns-Amerika, waar mensen voor een appel en een ei en met gevaar voor eigen leven kleding in elkaar zetten omdat wij in het westen graag een goedkoop truitje kopen bij de H&M of de Primark. Zo lang dit systeem van vraag, aanbod en uitbuiting niet ontmanteld wordt, is het moeilijk om als individu verandering teweeg te brengen. Toch wil ik mezelf zoveel mogelijk aan dit systeem te onttrekken, als een vorm van kleinschalig verzet tegen onderdrukking. Daarom heb ik dit blog geschreven: om met jullie de dingen te delen die je op dagelijkse basis zou kunnen doen om onderdrukking tegen te gaan. Daarbij wil ik de kanttekening plaatsen dat ik die dingen doe als able-bodied persoon met best wat vrije tijd en voldoende inkomsten. Niet iedereen zit natuurlijk in dezelfde positie en heeft dezelfde mogelijkheden.

Waarom consuminderen?

Waarom zou je aan de slag gaan met minder kopen? Ik haalde het al even aan in de inleiding: omdat uitbuitende bedrijven dan minder geld verdienen. En zoals de uitdrukking zegt: money makes the world go round.

In een notendop: wij mensen willen van alles. En de dingen die we willen, die willen we het liefst zo goedkoop mogelijk. Dit is een vraag waar bedrijven maar al te graag op inspringen. En hoe krijgen die het voor elkaar om hun producten zo goedkoop mogelijk aan te bieden? Door zo min mogelijk geld te investeren in het productieproces. Wat in de praktijk betekent dat degenen onderaan de productieketen worden uitgebuit. Neem bijvoorbeeld de beruchte kiloknallers. Veel consumenten willen een goedkoop stukje kip om in de pan te gooien. Producenten doen daarom hun uiterste best om de kosten van productie laag te houden, zodat ze veel verkopen maar toch nog wat verdienen aan de veel te goedkope kip. Dit betekent dat kippen in de industrie genetisch worden gemodificeerd om ze in korte tijd zo groot mogelijk te laten worden, dat er niet of nauwelijks wordt geïnvesteerd in het welzijn van de dieren en dat de medewerkers on the floor, zoals kippenvangers en slachthuismedewerkers, zwaar onderbetaald worden en hun werk onder enorme tijdsdruk moeten doen. Dit zijn vaak lager opgeleide werknemers, die door de markt veroordeeld worden tot het doen van dit werk, wat op zijn beurt weer tot klachten als post-traumatische stressstoornis kan leiden.

Wanneer wij als consumenten geld spenderen aan bijvoorbeeld zo’n plofkip (of ieder ander product waar leed aan kleeft), dan geven wij onze stilzwijgende en impliciete goedkeuring aan dit soort praktijken. Je stopt de producent tenslotte geld toe zodat deze op dezelfde manier kan doorgaan. Kies je ervoor om geen geld uit te geven aan plofkip, dan vangt die producent jouw geld niet. Dat klinkt als een druppel op een gloeiende plaat, is het in feite ook, maar verandering moet ergens beginnen. En vanuit een wat egocentrischer standpunt; het voelt ook goed om voor jezelf te besluiten om niet aan dit soort zaken mee te doen.

Veganisme en cruelty free leven

Ik ben 3 jaar geleden veganist geworden omdat ik tegen alle oppressie ben en dus ook tegen die van niet-menselijke dieren. Ik wilde niet langer mijn impliciete goedkeuring geven aan de horror die dierlijk voedsel heet. Enkele jaren daarvoor had ik al de bezem door andere delen van mijn consumptiepatroon gehaald. Leedvrij leven blijft echter lastig, zo niet onmogelijk. Zo komen er steeds meer verhalen uit bijvoorbeeld de voedselindustrie bovenborrelen die bewijzen dat plantaardig voedsel ook niet alles is. Lees bijvoorbeeld eens deze verhalen:

  • Plukkers van cashewnoten in India krijgen extreem weinig betaald (zo’n 2 Engelse pond per dag) en lopen tijdens het pellen brandwonden op van het zuur dat vrijkomt uit de cashews. Er is geen geld beschikbaar voor beschermende maatregelen.
  • Inheemse Bolivianen die van oudsher veel quinoa aten worden gedwongen over te schakelen naar goedkoper en ongezonder voedsel omdat de vraag vanuit het westen de prijs van quinoa enorm opdrijft.
  • Bewoners van de Chileense avocadoregio (in de provincie Petorca) kampen met een structureel watertekort en droogte omdat avocadoproducenten al het beschikbare water opgebruiken en vaak illegaal aftappen van irrigatiekanalen en uit rivieren.

En zo is er nog veel meer. Van slaverij in de cacaoproductie tot uitbuiting van Mexicaanse seizoensarbeiders in de Verenigde Staten. Wat ik hiermee wil zeggen is: veganisme is niet per definitie ‘cruelty free’. In de productie van plantaardige producten zijn voldoende misstanden, net als in iedere andere industrie.

Fair trade en lokale initiatieven

Natuurlijk zijn er wel fair trade en lokale initiatieven waarop je zou kunnen overstappen. Producten met fair tradelabels of die lokaal geproduceerd zijn beloven dat hun arbeiders onder goede, veilige omstandigheden werken en een eerlijk salaris krijgen. Mijn probleem met deze producten is wel dat ze vaak erg duur zijn en dus niet voor iedereen toegankelijk. Ook zijn er meerdere fair tradelabels, die verschillende criteria hanteren. Het is dus goed om je in deze labels te verdiepen.

Of consuminderen!

Zie je fair trade niet zo zitten maar wil je wel minder onethische producten ondersteunen, dan kun je proberen te consuminderen. Dit kan al op kleine schaal, door bijvoorbeeld wat munt te verbouwen in je tuin en kleding of boeken te ruilen met anderen. Andere voorbeelden zijn:

  • restjes eten gebruiken om iets nieuws van te koken; zo gooi je minder weg en hoef je geen boodschappen te doen;
  • je kapotte tv laten repareren in een Repair Café in plaats van een nieuwe te kopen;
  • je eigen bodyscrub maken van koffiedik en gezichtsmaskers van fruitpulp;
  • gratis boeken lenen bij een minibieb.

Om maar wat te noemen! Met een beetje creativiteit kom je vaak al een heel eind als je minder wilt consumeren. En again, ik ben me ervan bewust dat ook deze dingen niet voor iedereen weggelegd zijn; iemand die heel druk is met werk of niet able-bodied is zal geen moestuin kunnen onderhouden en zal waarschijnlijk moeilijk naar een minibieb kunnen gaan. Daarom zet ik zoveel mogelijk tips en ideeën op een rijtje, in de hoop dat iedereen er iets nuttigs uit kan halen.

Consuminderen tip #1: maak je eigen spullen

Een leuke manier om te consuminderen is zelf spullen maken. Als je daar de tijd en de skills voor hebt (of die wilt aanleren) is dat zeker een aanrader. Verbouw bijvoorbeeld zelf wat groenten of maak zelf kleding of verjaardagscadeautjes.

consuminderen
Moestuintip: komkommers en courgettes groeien lekker snel 🙂

Moestuinieren

Als je wat ruimte hebt voor plantenpotjes (in je tuin, op je balkon of op je vensterbank) kun je al groenten en kruiden verbouwen. De truc daarbij is om plantjes te kiezen die goed groeien, lang meegaan en waar je geen ontzettend groene vingers voor nodig hebt. Neem bijvoorbeeld munt; een klein stekje munt groeit in een mum van tijd en zonder al te veel moeite uit tot een mega-struik en je kunt de blaadjes gebruiken voor thee, in salades en om over allerlei gerechten te strooien. Ook bieslook is een fijne plant die je leuk kunt gebruiken in dips en over salades en die goed groeit.

Andere aanraders zijn (bloed)zuring (dit kun je vaak vinden in de berm en er een stekje van plukken!) en frambozen. Wil je makkelijk aan gratis stekjes komen, houd dan weggeefgroepen op Facebook in de gaten of pluk af en toe eens wat mee uit het bos of langs een weiland (aan het eind van het blog ga ik hier verder op in).

Wil je een makkelijk (balkon)moestuintje beginnen, dan vind je hier meer info.

DIY’en

En het houdt natuurlijk niet op bij voedsel! Ben je een held achter de naaimachine en heb je wat vrije tijd, scoor dan wat stof bij een kringloop (of op een weggeefgroep) en maak je eigen kleding. Kun je haken of breien, dan kun je met minimale inspanning (en met behulp van wat YouTube-tutorials) zelf mutsen, sjaals en knuffels maken. Handig voor jezelf en eventueel je kinderen, maar ook leuk als cadeau voor een ander. Gebruik je veel notitieboeken, verzamel dan eens een tijdje papierresten (oude schoolschriften, knutselpapier, noem maar op) en bind je eigen boekjes. Daarmee ga je ook nog eens verspilling tegen.

Consuminderen tip #2: ga zero waste

Zero waste leven is een praktische manier om minder voedsel te kopen. Begin bijvoorbeeld op kleine schaal door etensresten en –afval te gebruiken in nieuwe gerechten in plaats van weg te gooien of red fruit en groente van de vuilnisbak.

consuminderen
Soep is een ideaal gerecht om al je kliekjes in te verwerken

Kliekjes hergebruiken

In Nederland gooien we gemiddeld zo’n 50 kilo eten per persoon per jaar weg. Dat is behoorlijk wat eten, waar je van alles mee kunt doen. Maak van gekookte groenten bijvoorbeeld een soepje of groenteballetjes of beleg er een pizza mee. Vries een kliekje soep in voor later en eet een restje pastasalade de dag erna als fancy lunch. Mogelijkheden te over! In mijn blog over koken met restjes vind je meer tips.

Fruit- en groenteafval

Naast de restjes van je maaltijden kun je veel meer voedselresten hergebruiken. Denk bijvoorbeeld aan groenteschillen, champignonsteeltjes en dat soort dingen. Van dit groenteafval kun je een heerlijke bouillon trekken; doe alles in een pan met wat water, zout en peper en eventueel wat kruiden en specerijen, laat het een half uurtje pruttelen en klaar ben je! Fruitresten zoals appelschillen geef ik vaak aan mijn konijnen als snackje, maar je kunt ze ook pureren en gebruiken in zelfgemaakte cakes, vegaburgers en zelfs verzorgingsproducten.

Red fruit en veggies van de vuilnisbak

De markt is hier een ideale plek voor. Vraag bijvoorbeeld eens aan de marktkoopmensen wat ze van plan zijn om te doen met de groenten en fruit die niet goed meer zijn. Willen ze die weggooien, dan kun je vragen of je er eens tussen mag snuffelen of er wat voor je bij zit. Toegegeven, dit kan een beetje ongemakkelijk zijn en ik kan me voorstellen dat niet iedereen dit fijn vindt. Ik heb zelf ook mijn dagen dat ik dit liever niet doe, maar als ik het wel vraag krijg ik eigenlijk 9 van de 10 keer positieve reacties. De groenten en fruit kun je thuis meteen ontdoen van hun lelijke/bedorven plekjes en dan kun je ze gebruiken om wat lekkers van te koken.

Daarnaast zijn er ook steeds meer burgerinitiatieven en organisaties die zich inzetten om voedselverspilling tegen te gaan. Ik ben zelf bijvoorbeeld lid van een groep mensen die het fruit- en groenteafval van een Arnhemse handelaar sorteert en van alle eetbare spullen voedselpakketten maakt. Mogelijk is er bij jou in de buurt een soortgelijke club! Check bijvoorbeeld het Slow Food Youth Network voor meer van dit soort initiatieven in Nederland.

Consuminderen tip #3: ruilen is awesome

Spullen ruilen vind ik echt geweldig. Je kunt van alles ruilen, van boeken en kleding tot sieraden en verzorgingsproducten (sommige dan) en vaak kun je er ook nog eens een gezellige middag/avond van maken met andere mensen. Plus, je kunt een ander blij maken met jouw spullen, je bent van al je ongebruikte zooi af en je hebt zelf weer wat ‘nieuws’. Win-win-win dus!

consuminderen
Mijn kledingruil van afgelopen jaar!

Swap meet baby!

Er worden tegenwoordig in veel plaatsen ruilevenementen georganiseerd. Een leuk voorbeeld bij mij in de buurt is Moven met je kleding, wat om de zoveel maanden in Arnhem wordt georganiseerd. Je neemt je oude kleding mee, ruilt die voor ‘nieuwe’ kleding en je hebt ook nog een gezellige avond. Is Arnhem te ver weg, google dan eens naar lokale initiatieven in je buurt.

En als er niets in de buurt is, kun je altijd nog zelf een kledingruil organiseren! Ik deed dat afgelopen jaar en je hebt er bar weinig voor nodig. Je maakt een appgroepje aan met geïnteresseerden (bijvoorbeeld je vrienden/vriendinnen of huisgenoten), prikt een datum en zoekt een ruimte waar je met z’n allen in past en waar je je ook nog kunt omkleden. Iedereen neemt z’n oude kleding en wat lekkers mee, je gooit alle kleding op een grote hoop en uitzoeken maar! Overigens kun je natuurlijk veel meer dingen ruilen dan alleen kleding; bij mijn kledingruil werden er ook sieraden en verzorgingsproducten geruild.

Boeken ruilen

Boeken ruilen kan heel makkelijk bij de Little Free Library, oftewel de minibieb. Dit zijn boekenkastjes die overal in Nederland (en ver, ver daarbuiten) in tuinen, restaurants, winkels en allerlei openbare gelegenheden worden neergezet. Het principe is simpel; stop er een boek in en haal er een ander boek uit. Niks geen lenerspasjes en abonnementen, gewoon een boekenkast waar je af en toe eens wat in stopt en uit haalt. Je vindt de minibiebjes overal in Nederland – op www.minibieb.nl zoek je zo op of er eentje is in je eigen woonplaats. Ter illustratie; ik woon in een ministadje en bij ons zijn er twee, dus grote kans dat er in jouw buurt ook wel één te vinden is. Check ook de gratis biebjes in veel van de WAAR-winkels en de Boekspot op treinstation Utrecht Centraal.

Consuminderen tip #4: ga de natuur in

Je zou het bijna vergeten, maar in de natuur vind je heel veel voedsel. In Nederland is het niet gebruikelijk om het bos in te trekken en daar je maaltijd bij elkaar te scharrelen, maar in veel landen is wildplukken behoorlijk normaal. Het is simpel: reserveer wat tijd en ga in een groen gebied wandelen, gewapend met een tas met daarin wat katoenen zakjes, handschoenen en een zakmes. In veel bermen kun je brandnetels plukken voor soep (daar heb je de handschoenen voor nodig) en je vindt er ook vaak plukken bieslook en bladgroenten zoals zuring. In de herfst vind je in het bos regelmatig noten en bramen. Let wel op dat je niet gaat plukken op vervuilde plekken (bijvoorbeeld langs een drukke autoweg of bij een plek waar veel mensen hun hond uitlaten) en zorg ervoor dat je niet te veel plukt, zodat er genoeg overblijft voor de bijen, vlinders en andere fauna.

Wanneer je zo je omgeving gaat verkennen, heb je in no time een lijstje hebt van goede ‘plukplekjes’. Wil je gericht op zoek gaan, kijk dan eens op de Wildplukwijzer. Daar vind je een kaart waarop andere wildplukkers je tips geven voor walnotenbomen, bramenstruiken en veel meer. En het is misschien een open deur, maar pluk natuurlijk alleen iets als je er 100% zeker van bent dat het eetbaar is en niet giftig.

Ook consuminderen? In dit blog geef ik je een berg tips over hoe je minder kunt kopen en meer zelf kunt maken en kunt recyclen.
Wildplukken kan eigenlijk overal. Wel opletten dat je genoeg plantjes laat staan voor de bijen 🙂

Nou, het was een flink verhaal maar hopelijk heb je iets aan mijn tips voor consuminderen. Het geeft mij in ieder geval een prettig gevoel dat ik op kleine schaal iets ethischer probeer te leven en minder geld geef aan industrieën die onderdrukkend te werk gaan. Daarnaast vind ik het ook leuk om zoveel mogelijk te maken, hergebruiken, ruilen en bij elkaar te scharrelen. Heb jij nog toffe tips of initiatieven om te consuminderen, deel ze dan vooral in de comments!

2 Replies to “Consuminderen voor een meer cruelty free leven (+ tips)”

  1. Leuke stuk met nuttige tips! Zelf ben ik ook veel met consuminderen bezig. Zo krijgen mijn oom en trante morgen pioenrozen uit eigen tuin als verjaardagscadeautje 🙂
    Wildplukken wil ik mij nog meer in gaan verdiepen. Wel al walnoten en brandnetel ervaring 😉 Een tijd terug stond er een walnotenboom bij mijn ouders voor de deur. Helaas is die boom weg gehaald door de gemeente omdat de boom elk seizoen gesloopt werd door een aantal mensen die walnoten wilde oogsten…. zo jammer

    1. Dank je wel, naamgenoot! 😀
      Leuk dat jij ook zo bezig bent met minder consumeren. Het is ook heel goed te doen als je je er een beetje in verdiept! En wat jammer van die walnootboom. Hopelijk komt er weer een andere bij je in de buurt 🙂

Geef een reactie